Month: May 2021

चन्दन लागवड की तक़नीक

चन्दन लागवड की तक़नीक

डॉ. योगेश सुमठाणे, (M.Sc., Ph.D., M.B.A.), Mob. 8806217979 चन्दन काष्ठ (सैन्टलम अल्बम एल.) ऐतिहासिक तौर पर भारतीय संस्कृति एवं परम्परा के साथ जुड़ा हुआ है। वृक्ष कटान की हुई कुल्हाड़ी को भी सुगन्धता की महक पहुंचानेवाले चन्दन वृक्ष की कीमत बहुमौलिक है। सैन्टलम प्रजाति से संबंधित यह (सैन्टलम अल्बम) वृक्ष अर्ध-परावलंबी/अर्धपरजीवी होता है जो अन्य प्रजाति के वृक्ष की जड़ों के जरिए रस चूस लेता है। चन्दन का उल्लेख भारतीय साहित्य में दृष्टिगोचर होता है,…
Read More
वापरा सोयाबीनचे घरगुती ‍बियाणे

वापरा सोयाबीनचे घरगुती ‍बियाणे

सर्व शेतकरी बांधवाना विनंती घरचे सोयाबीन उगवणशक्ती तपासणी करावी. गावातील सर्व शेतकऱ्यांनी आपापल्या गाव पातळीवर उगवणशक्ती तपासून लागणाऱ्या बियाण्याची तयारी करून ठेवावी. ऐनवेळी धावपळ करण्यापेक्षा घरगुती बियाणे ठेवले असेल तर पेरणीपुर्व उगवणशक्ती तपासणी करावीच. 100 बियाणे ओल्या भोरग्यात ठेवुन त्याला 7 दिवसापर्यंत ओलावा कमी पडू देऊ नये. 100 बियाण्याची दोन वेगवेगळी प्रात्यक्षिके घेऊन 7 दिवसानंतर केवळ सशक्त उगवलेलीच रोपेच मोजावीत. उगवणशक्ती क्षमतेनुसार बियाणे कमी किंवा जास्त वापरायचे हे शेतक-यांनी ठरवावे. किमान उगवणशक्ती 70 टक्के असेल…
Read More
मधुमक्षिका पालन व्यवसाय

मधुमक्षिका पालन व्यवसाय

डॉ. योगेश सुमठाणे, (M.Sc., Ph.D., M.B.A.), Agricultural Senior, Bamboo Research & Training Centre, Chandrapur (MS), Mob. 8806217979 20 मे हा जागतिक मधमाशा (Honey bee) दिवस हा भारताबरोबरच संपूर्ण जगात साजरा केला जातो. या दिवसाचे औचित्य साधून मधमाशांचे संगोपन करून त्यापासून उत्तम दर्जाच्या मधाची निर्मिती करावी आणि त्याद्वारे निसर्ग व पर्यावरणाचे संतुलन अबाधित ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.   मधुमक्षिका पालन हा शेतीला पूरक असा व्यवसाय असून कमी खर्चात शेतकऱ्यांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळवून देणारा महत्त्वाचा व्यवसाय आहे.…
Read More
Benefits of Trees

Benefits of Trees

Dr. Yogesh Sumthane, (M.Sc., Ph.D., M.B.A.), Bamboo Research & Training Centre, Chandrapur, Mob. +91 88062 17979 Trees provide social, communal, environmental, and economic benefits. Trees provide benefits that promote health, social well-being and oven help your home. Trees serve many purposes in your local community and throughout the entire world. Social Benefits  : Trees provide beauty and help people feel serve, peaceful, restful, and tranquil.Tress significantly reduces workplace stress and fatigue and decreases recovery time after…
Read More
बांबू आणि ऑक्सिजन

बांबू आणि ऑक्सिजन

डॉ. योगेश सुमठाणे, (M.Sc., Ph.D., M.B.A.), Agricultural Senior, Bamboo Research & Training Centre, Chandrapur (MS), Mob. 8806217979   पृथ्वीच्या अस्तित्वापासून सजीवांच्या जगण्यासाठी अन्न, पाणी, हवा, अग्नी आणि जमीन ह्या पंचतत्त्वांची गरज प्रामुख्याने जाणवते म्हण्यापेक्षा ह्या अत्यावश्यक बाबी आहेत आणि आजच्या काळात आपण दुसऱ्या ग्राहकाच्या शोधात असताना आपल्या पृथ्वीने जे आपल्याला दिलं त्याची किंमत खऱ्याअर्थाने जाणवला लागली आहे. पृथ्वीच्या उत्पत्तीपासून निसर्गाने माणसाला भरभरून सर्व काही दिलं, पण मानवाच्या हव्यासापोटी आणि लालची वृत्तीमुळे मानवाने सर्व काही हिरावून…
Read More
Wood for Sustainability

Wood for Sustainability

Dr. Yogesh Sumthane, (M.Sc., Ph.D., M.B.A.), Bamboo Research & Training Centre, Chandrapur, Mob. +91 88062 17979 About 1.6 billion people worldwide rely on forests for their livelihoods which more than 80 % of theoretical species of animals and plants wood is key to creating a circular bio-county many of the modern-day uses for wood date back thousands of years. About 1.6 billion people rely on forests for their livelihoods. Chances are you see items made…
Read More
बीज गोळा पद्धती व उपयोग

बीज गोळा पद्धती व उपयोग

बीज गोळा पद्धती व उपयोग या लेखात आपणास बीज गोळा म्हणजे काय? हे जाणून घेणार असून बीज गोळा करण्याच्या पद्धतीची माहिती होईल. बीज गोळ्याचा उपयोग व बीज गोळ्याचा पूर्व इतिहासाबद्दल माहिती प्राप्त होईल. बीज गोळा म्हणजे काय? पावसाळ्याला सुरुवात होण्याअगोदर माती मध्ये बी रुजवण्याची परंपरा आपल्याकडे अनादी काळापासून चालू आहे. पण त्यामध्ये माणसाची व शेतीपूरक अवजारांचा उपयोग मुख्यत्वे करून होत असे. पण जर निसर्गाचे संतुलन राखावयाचे असेल तर झाडांची लागवड व जोपासना करणे महत्त्वाचे आहे.…
Read More
फळे व भाजीपाला प्रक्रिया उद्योगाची गरज

फळे व भाजीपाला प्रक्रिया उद्योगाची गरज

भारतात फळे व भाजीपाल्यांचे समाधानकारक उत्पादन असतानासुद्धा देशात अंदाजे 1 ते 2 टक्के फळे व भाजीपाला उत्पादनावर प्रक्रिया केली जाते. त्याउलट जागतिक स्तरावर ब्राझीलसारख्या देशात 70 टक्के, अमेरिका 70 टक्के, मलेशिया 83 टक्के आणि फिलिपाईन्स देशात 78 टक्के कृषि उत्पादनावर प्रक्रिया केली जाते. सध्या भारतात अंदाजे 4500 फळ प्रक्रिया उद्योग असून चालू असलेले प्रक्रिया उद्योग केवळ 50 टक्के क्षमताच वापरतात. म्हणून त्यांची क्षमता वाढविणे गरजेचे आहे. निरनिराळ्या फळे व भाजीपाल्यावर प्रक्रिया करणाऱ्या उद्योगांऐवजी विविध फळांवर प्रक्रिया करणारे उद्योग उभारले पाहिजेत. उदा. केळी, आंबा, डाळिंब, द्राक्षे, आवळा, बोर, संत्रा इत्यादी फळांच्या उत्पादनात देशात महाराष्ट्र राज्य आघाडीवर असल्याने त्यांच्यावर प्रक्रिया करणारे…
Read More